Lịch sử 12 bài 9

     

Bài 9. Quan lại hệ quốc tế trong và sau "chiến tranh lạnh"

Sau thế chiến II,“ Chiến tranh lạnh giữa hai cực kỳ cường là Liên xô và Mỹ, chi phối những quan hệ quốc tế.

Bạn đang xem: Lịch sử 12 bài 9

I. MÂU THUẪN ĐÔNG - TÂY VÀ SỰ KHỞI ĐẦU CỦA “CHIẾN TRANH LẠNH”

1. Nguồn gốc mâu thuẫn Đông - Tây

Sau chiến tranh quan lại hệ Xô – Mỹ chuyển từ câu kết chống vạc xít quý phái thế đối đầu cùng tình trạng “chiến tranh lạnh”.

* Nguyên nhân: vì sự đối lập nhau về mục tiêu và chiến lược.

- Liên Xô: chủ trương gia hạn hòa bình, bình an thế giới, bảo vệ những thành quả của chủ nghĩa làng hội cùng đẩy mạnh phong trào cách mạng thế giới.

- Mỹ:

+ Chống phá Liên Xô với phe xóm hội chủ nghĩa, chống trào lưu cách mạng, mưu đồ làm bá chủ thế giới.

+ Lo ngại trước ảnh hưởng to lớn của Liên Xô với Đông Âu, sự thắng lợi của CHND Trung Quốc, CNXH đã trở thành hệ thống thế giới từ Động Âu sang Đông Á.

+ Sau CTTG II, là nước tư bản nhiều mạnh nhất, nắm độc quyền vũ khí nguyên tử, tự đến mình tất cả quyền lãnh đạo thế giới.

2. Diễn biến “chiến tranh lạnh”

Học thuyết Truman:

- Củng cố thiết yếu quyền phản động cùng đẩy lùi phong trào đấu tranh ở Hy Lạp với Thổ Nhĩ Kỳ.

- Biến nhị nước này thành tiền đồn chống Liên Xô và Đông Âu.

b. “Kế hoạch Marshall” (Mác san) (06.1947)

- Viện trợ 17 tỷ đô la giúp Tây Âu khôi phục tởm tế,

- “Kế hoạch Marshall” của Mỹ đã tạo cần sự đối lập về ghê tế và bao gồm trị giữa những nước Tây Âu TBCN và những nước Đông Âu XHCN.

Tháng 1-1949 Liên xô với Đông Âu thành lập Hội đồng tương trợ

Tháng 5-1955 thành lập Tổ chức Hiệp ướcVác-xa-va (Varsava), một liên minh bao gồm trị- quân sự mang tính chất chống thủ của những nước XHCN châu Âu.

* Như vậy: sự ra đời của NATO, Vácxava, kế hoạch Macsan, khối SEV đã đánh dấu sự xác lập cục diện hai cực, nhị phe. “Chiến tranh lạnh” đã bao phủ toàn thế giới.

*

II. SỰ ĐỐI ĐẦU ĐÔNG – TÂY VÀ NHỮNG CUỘC CHIẾN TRANH CỤC BỘ ÁC LIỆT

Trong thời kỳ “chiến tranh lạnh”, hầu như mọi cuộc chiến tranh hoặc xung đột quân sự ở các khu vực bên trên thế giới đều liên quan tới sự “đối đầu” giữa hai cực Xô - Mỹ.

1. Cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương của thực dân Pháp 1945-1954

- Sau CTTG II, thực dân Pháp con quay trở lại Đông Dương, quần chúng Đông Dương kiên cường chống Pháp. Được sự giúp đỡ của Trung Quốc, Liên xô và các nước thôn hội chủ nghĩa.

- Từ 1950, khi Mỹ can thiệp vào chiến tranh Đông Dương, cuộc chiến này ngày dần chịu sự tác động của hai phe.

- Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Genève được ký kết (7/1954) đã công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất với toàn vẹn lãnh thổ của cha nước Đông Dương, nhưng Việt phái mạnh tạm thời bị chia cắt có tác dụng hai miền ở vĩ tuyến 17. Hiệp định Genève là thắng lợi của nhân dân Đông Dương nhưng cũng phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt giữa nhì phe.

2. Cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953)

- Sau CTTG, Triều Tiên tạm thời chia làm hai miền: Bắc vĩ tuyến 38 vì Liên Xô cai quản với phía phái nam là Mỹ.

- Năm 1948, trong bối cảnh chiến tranh lạnh, nhì miền Triều Tiên đã thành lập nhì quốc gia riêng rẽ ở hai bên vĩ tuyến 38, Đại Hàn dân quốc (phía Nam) và Cộng hòa DCNH Triều Tiên (phía Bắc).

- Từ 1950 – 1953, chiến tranh Triều Tiên bùng nổ có sự chi viện của Trung Quốc với Liên Xô (miền Bắc) và Mỹ (miền Nam).

- Hiệp định đình chiến 1953 công nhận vĩ tuyến 38 là nhóc con giới quân sự giữa hai miền. Chiến tranh Triều Tiên là sản phẩm của “chiến tranh lạnh” và là sự đụng đầu trực tiếp đầu tiên giữa nhì phe.

3. Cuộc chiến tranh xâm lược Việt phái nam của đế quốc Mỹ (1954 - 1975)

- Sau 1954, Mỹ hất cẳng Pháp, dựng lên chủ yếu quyền Ngô Đình Diệm, âm mưu chia cắt lâu hơn Việt Nam, biến miền phái nam Việt phái mạnh thành thuộc địa kiểu mới cùng căn cứ quân sự của Mỹ.

Xem thêm: Danh Ngôn Về Ước Mơ Hoài Bão, Câu Nói Hay Về Ước Mơ Hoài Bão

- Việt nam đã trở thành điểm rét trong chiến lược toàn cầu của Mỹ nhằm đẩy lùi phong trào GPDT và làm cho suy yếu phe XHCN.

- Chiến tranh Việt nam trở thành cuộc chiến tranh cục bộ lớn nhất, phản ánh mâu thuẫn giữa nhị phe.

- Cuối cùng, mọi chiến lược chiến tranh của Mỹ bị phá sản, Mỹ phải ký Hiệp định Paris (1973), cam kết tôn trọng độc lập, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; phải rút quân và cam kết không dính líu về quân sự hoặc can thiệp về chính trị đối với Việt Nam.

- Năm 1975, dân chúng Đông Dương kết thúc thắng lợi cuộc chống chiến chống Mỹ.

III. XU THẾ HÒA HOÃN ĐÔNG TÂY VÀ “CHIẾN TRANH LẠNH” CHẤM DỨT

1. Những biểu hiện của xu thế hòa hoàn Đông - Tây

- Đầu những năm 70, xu hướng hòa hoãn Đông - Tây xuất hiện với những cuộc thương lượng Xô - Mỹ.

- 1972, Xô - Mỹ thỏa thuận hạn chế vũ khí chiến lược, cam kết Hiệp ước ABM (Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo), SALT-1 (Hiệp định hạn chế vũ khí tiến công chiến lược), đánh dấu sự xuất hiện thế cân nặng bằng về quân sự với vũ khí hạt nhân chiến lược giữa nhì cường quốc.

- tháng 8/1975, 33 nước châu Âu với Mỹ, Canađa đã ký Định ước Hen-xin-ki, khẳng định những nguyên tắc trong quan lại hệ giữa các quốc gia và sự hợp tác giữa các nước, tạo cần một cơ chế giải quyết những vấn đề liên quan đến hòa bình, bình yên ở châu lục này.

- Từ 1985, nguyên thủ Xô – Mỹ tăng cường gặp gỡ, ký kết nhiều văn kiện hợp tác khiếp tế – KHKT, trọng trung khu là thuận thủ tiêu tên lửa tầm trung châu Âu, cắt giảm vũ khí chiến lược vàhạn chế chạy đua vũ trang.

2. Chiến tranh lạnh kết thúc

Tháng 12/1989, tại Manta (Malta- Địa Trung Hải ), Xô – Mỹ tuyên bố chấm dứt “chiến tranh lạnh” để ổn định và củng cố vị thế của mình.

* vì sao khiến Xô - Mỹ kết thúc “chiến tranh lạnh”:

- Cả hai nước đều vượt tốn kém với suy giảm “thế mạnh” nhiều mặt.

- Đức, Nhật Bản, Tây Âu vươn lên mạnh, trở thành đối thủ cạnh tranh gay gắt với Mỹ.

- Liên Xô rơi vào hoàn cảnh tình trạng trì trệ, khủng hoảng.

- Xô - Mỹ thoát khỏi thế đối đầu để ổn định với củng cố vị thế của mình.

* Ý nghĩa: chiến tranh lạnh chấm dứt mở ra chiều hướng giải quyết hòa bình các vụ tranh chấp, xung đột ở nhiều khu vực vực: Afganistan, Campuchia, Namibia…

*

IV. THẾ GIỚI SAU “CHIẾN TRANH LẠNH”

- Từ 1989 - 1991, chế độ XHCN ở Liên Xô với Đông Âu tan rã.

- Trật tự “hai cực” Yalta sụp đổ, phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô ở châu Âu cùng châu Á mất đi, ảnh hưởng của Mỹ cũng bị thu hẹp ở nhiều nơi.

- Từ 1991, tình hình thế giới gồm nhiều cố gắng đổi to lớn lớn cùng phức tạp:

+ Trật tự nhì cực I-an-ta sụp đổ.Một trật tự thế giới đang dần dần có mặt theo xu hướng đa cực.

+ những quốc gia tập trung phân phát triển kinh tế

+ Mỹ đang ra sức thiết lập một trật tự thế giới “đơn cực” để làm cho bá chủ thế giới,nhưng ko thực hiện được.

+ Sau “chiến tranh lạnh”, nhiều khu vực vực thế giới ko ổn định, nội chiến, xung đột quân sự kéo dãn dài (Ban-căng, châu Phi, Trung Á).

- sang thế kỷ XXI, xu thế hòa bình, hợp tác với phát triển đang diễn ra thì vụ khủng bố 11.09.2001 ở nước Mỹ đã đặt các quốc gia, dân tộc đứng trước những thách thức của chủ nghĩa khủng bố với những nguy cơ khó khăn lường, tạo ra những tác động to lớn lớn, phức tạp với tình hình chính trị thế giới và trong quan lại hệ quốc tế.

Xem thêm: Vật Lý 10 Bài 1: Chuyển Động Cơ, Giải Bài Tập Vật Lý Lớp 10 Bài 1: Chuyển Động Cơ

- Ngày nay, các quốc gia dân tộc vừa có những thời cơ vạc triển thuận lợi, đồng thời vừa phải đối mặt với những thách thức cực kì gay gắt.

Xem tiếp: Lý thuyết Sử 12: bài xích 10. Bí quyết mạng khoa học công nghệ cùng xu thế toàn cầu hóa nửa sau thế kỉ 20