Xuất khẩu gỗ hướng tới 19,2 tỷ USD: Áp lực nâng giá trị chế biến

Ngành gỗ Việt Nam đang tiến gần mục tiêu xuất khẩu 19,2 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, để duy trì vị thế trên thị trường quốc tế, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào mở rộng đơn hàng, mà cần chuyển mạnh sang chế biến sâu, tối ưu nguyên liệu và nâng cao năng lực sản xuất.
Tăng kim ngạch không còn là mục tiêu duy nhất

Những tháng cuối năm 2026 là giai đoạn quan trọng đối với ngành gỗ khi các doanh nghiệp tập trung hoàn thành đơn hàng và hướng tới mục tiêu xuất khẩu 19,2 tỷ USD, gồm hơn 18 tỷ USD sản phẩm gỗ và 1,2 tỷ USD lâm sản ngoài gỗ.

Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), trong 10 tháng, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 15 tỷ USD. Riêng thị trường Hoa Kỳ đạt khoảng 7,5 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường này đạt 9,46 tỷ USD.

Quy mô xuất khẩu lớn cho thấy năng lực sản xuất và vị thế của doanh nghiệp Việt Nam đã được cải thiện. Tuy nhiên, sự tập trung vào một số thị trường chủ lực cũng khiến ngành dễ chịu tác động khi chính sách thuế quan và các biện pháp phòng vệ thương mại thay đổi.

Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIFOREST, khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó với mức thuế cao trong giai đoạn 2027-2028, đồng thời rà soát mã hàng, chi phí sản xuất, nguồn gốc nguyên liệu và điều khoản chia sẻ rủi ro trong hợp đồng thương mại.

Bên cạnh sức ép từ thị trường, những vướng mắc về thuế giá trị gia tăng và thủ tục xác minh nguồn gốc nguyên liệu nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến khả năng duy trì sản xuất. Theo ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), tình trạng vốn lưu động bị tồn đọng do thủ tục hoàn thuế đang tạo áp lực lớn, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Những vấn đề này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường, mà còn cần môi trường chính sách ổn định, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu và dòng vốn.

Chế biến sâu quyết định sức cạnh tranh dài hạn

Về lâu dài, dư địa tăng trưởng của ngành gỗ nằm ở khả năng nâng giá trị sản phẩm thay vì chỉ gia tăng sản lượng. Việc tận dụng tốt nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào gia công và phát triển sản phẩm có hàm lượng thiết kế cao sẽ giúp doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận, đồng thời tăng khả năng chống chịu trước biến động thương mại.

Thực tế tại một số doanh nghiệp cho thấy, công nghệ và quản trị dữ liệu đang tạo ra thay đổi đáng kể. Ông Nguyễn Chánh Phương, đại diện Công ty Cổ phần Xây dựng và Kiến trúc AA (AA Corporation) cho biết, doanh nghiệp ứng dụng hệ thống quản trị dữ liệu tập trung SAP ERP, Data Warehouse và trợ lý trí tuệ nhân tạo để quản lý cụm nhà máy rộng 150 ha tại Tây Ninh với hơn 3.000 lao động. Việc chuẩn hóa dữ liệu giúp kiểm soát tiến độ, nguyên vật liệu và tổ chức nhiều mô hình sản xuất.

Trong khi đó, ông Trần Lương Thanh Tùng, đại diện Công ty Cổ phần Gỗ An Cường, chia sẻ việc tận dụng cành, ngọn và phụ phẩm rừng trồng để sản xuất ván gỗ công nghiệp, đồ nội thất cao cấp. Nhờ tự động hóa và quản trị số, doanh nghiệp tăng doanh thu từ 4.000 tỷ đồng lên hơn 6.000 tỷ đồng, trong khi số lao động giảm từ 5.000 xuống còn 3.000 người.

Đây là những ví dụ cho thấy hiệu quả sản xuất không nhất thiết phải đi cùng việc tăng tương ứng quy mô lao động và nguyên liệu đầu vào. Khi công nghệ được ứng dụng đồng bộ, doanh nghiệp có thể nâng năng suất, giảm hao hụt và gia tăng giá trị sản phẩm.

VIFOREST cũng kiến nghị xem xét bỏ thuế xuất khẩu đối với gỗ xẻ có nguồn gốc từ gỗ tròn nhập khẩu và mức thuế 5% đối với viên nén đen. Theo ông Ngô Sỹ Hoài, việc tháo gỡ các bất cập này có thể giúp kim ngạch xuất khẩu tăng thêm 500 – 700 triệu USD mỗi năm, đồng thời mở rộng vai trò của Việt Nam trong chuỗi chế biến, phân phối gỗ quốc tế.

Mốc 19,2 tỷ USD sẽ là dấu mốc quan trọng, nhưng năng lực cạnh tranh dài hạn cần được đo bằng giá trị tạo ra từ mỗi đơn vị nguyên liệu, mức độ chủ động về công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Chuyển từ gia công sang thiết kế, chế biến sâu và quản trị hiện đại sẽ là hướng đi quyết định để ngành gỗ duy trì tăng trưởng bền vững.

Nguồn: thuonghieucongluan.com.vn

Để lại một bình luận