Đầu tư công nghệ, ứng dụng AI hay phát huy tay nghề truyền thống cần được kết hợp ra sao để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các xưởng nội thất? Hội thảo Mộc Kết 08 gợi mở những hướng đổi mới từ công nghệ, quản trị đến vật liệu và bản sắc nghề.
Hội thảo chuyên ngành gỗ Mộc Kết 08 với chủ đề “Xưởng nội thất trước bài toán đổi mới: Vật liệu phù hợp – Công nghệ hiệu quả – Giữ chất nghề” do Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam, CLB HAWA miền Bắc tổ chức vào ngày 6/11. Sự kiện quy tụ các chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất, kiến trúc sư, nhà thiết kế và những đơn vị cung ứng giải pháp trong ngành gỗ, nội thất.
Từ năng lực sản xuất đến năng lực sáng tạo
Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Ngô Sỹ Hoài – Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nhận định, hơn hai thập kỷ phát triển đã đưa Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất, xuất khẩu đồ gỗ có vị thế trên thế giới. Tuy nhiên, ngành cần tiến xa hơn, từ lợi thế gia công sang nâng cao năng lực sáng tạo, thiết kế và phát triển thương hiệu.
“Muốn vậy, năng lực sản xuất phải được bồi đắp bằng năng lực sáng tạo. Mỗi mét khối gỗ cần mang lại nhiều giá trị hơn. Mỗi sản phẩm cần chứa đựng nhiều tri thức hơn”, ông Hoài nhấn mạnh.
Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, đổi mới có thể bắt đầu từ những điều cụ thể như lựa chọn vật liệu phù hợp công năng, tối ưu sơ đồ cắt để giảm hao hụt, cải thiện độ chính xác trong sản xuất hay quản lý đơn hàng hiệu quả. Công nghệ số và AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi giải quyết được các bài toán vận hành.
Ở góc độ kỹ thuật, kỹ sư Mario Kurniadi – Tổng Giám đốc Rothoblaas Indonesia gợi mở hướng phát triển mới là mở rộng ứng dụng gỗ từ vật liệu hoàn thiện nội thất sang vật liệu kết cấu trong kiến trúc và xây dựng.
Đây là cơ hội để các xưởng mộc mở rộng từ gia công nội thất sang chế tạo cấu kiện kiến trúc, tư vấn kỹ thuật và cung cấp giải pháp tích hợp. Tuy nhiên, để tham gia những phân khúc có giá trị cao hơn, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực đọc bản vẽ, hiểu vật liệu, gia công chính xác và phối hợp với kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu, nhà thầu.
Nếu vật liệu và kỹ thuật mở ra cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm, thì quản trị quyết định hiệu quả triển khai trong thực tế.
Ông Hoàng Đạt – Giám đốc HDC Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI để hỗ trợ xây dựng phần mềm quản lý công việc từ chính những bất cập trong vận hành xưởng nội thất.
Theo ông Đạt, thông tin giữa bộ phận kỹ thuật, sản xuất, lắp đặt và khách hàng thường phân tán qua nhiều nhóm chat từ mạng xã hội. Người quản lý mất nhiều thời gian theo dõi nhưng vẫn có nguy cơ bỏ sót công việc. Có tình huống máy móc, nhân công đã sẵn sàng nhưng chưa nhận được bản vẽ; hoặc sản phẩm hoàn thiện nhưng bộ phận giám sát chưa nắm được kế hoạch lắp đặt.
Sau khi tìm kiếm nhiều phần mềm, thậm chí thuê phát triển riêng nhưng chưa phù hợp, HDC lựa chọn sử dụng AI hỗ trợ xây dựng công cụ quản lý theo nhu cầu doanh nghiệp.
Từ kinh nghiệm HDC, công nghệ hiệu quả không nhất thiết phải phức tạp hay tốn kém. Quan trọng là công cụ phù hợp với quy mô xưởng, giảm thời gian xử lý thông tin và cải thiện sự phối hợp giữa các công đoạn.
Ở một khía cạnh khác, bà Nguyễn Thị Vân Anh – Giám đốc Trung tâm Tái ký và Chăm sóc Khách hàng, Công ty Cổ phần Base Enterprise nhấn mạnh yêu cầu số hóa dữ liệu nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc gỗ.
Theo bà Vân Anh, những yêu cầu về minh bạch nguồn gốc đang tác động ngày càng rõ đến chuỗi cung ứng ngành gỗ. Đặc biệt, Quy định không gây mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra yêu cầu chứng minh tính hợp pháp và nguồn gốc không gây mất rừng đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh. Ngay cả xưởng không trực tiếp xuất khẩu cũng có thể phải cung cấp hồ sơ nguyên liệu khi tham gia chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, tại nhiều cơ sở, dữ liệu vẫn phân tán giữa chứng từ giấy, Excel và các nhóm trao đổi, khiến việc xác định nguồn gốc vật liệu theo từng đơn hàng gặp khó khăn.
Giám đốc Trung tâm Tái ký và Chăm sóc Khách hàng của Base Enterprise đề xuất số hóa dữ liệu xuyên suốt sáu công đoạn: nhập ván, quản lý kho, cắt – CNC, dán cạnh – sơn, thành phẩm và giao hàng. Việc liên kết mã lô nguyên liệu với lệnh sản xuất, sản phẩm và đơn hàng cho phép truy ngược nguồn gốc hoặc xác định những sản phẩm liên quan khi phát hiện một lô vật liệu có vấn đề.
Giải pháp này còn hỗ trợ kiểm soát tồn kho, theo dõi tiêu hao nguyên liệu, tính giá thành và xử lý bảo hành. Với xưởng quy mô nhỏ, quá trình số hóa có thể bắt đầu bằng việc chuẩn hóa hồ sơ nhà cung cấp, gắn mã từng lô ván và quản lý nhập kho trước khi mở rộng sang sản xuất, bán hàng.
Giữ chất nghề để tạo lợi thế cạnh tranh
Bên cạnh công nghệ, vấn đề giữ gìn tay nghề và bản sắc sản phẩm được KTS Đồng Minh Hậu – Tổng Giám đốc Nội thất Đồng Gia, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nội thất Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh.
Theo ông Hậu, “chất nghề”không chỉ là kỹ năng thủ công mà còn thể hiện ở tư duy thiết kế nghiêm túc, sự chỉn chu trong chế tác, khả năng sáng tạo và trách nhiệm với khách hàng.
Với quan điểm “Máy móc là công cụ, bàn tay thợ là linh hồn”, ông đề cao vai trò của người thợ trong việc hiện thực hóa những thiết kế có hình khối phức tạp, chi tiết tinh xảo và yêu cầu hoàn thiện cao.
Tuy nhiên, để tay nghề trở thành lợi thế cạnh tranh, thiết kế phải gắn với năng lực sản xuất. Người thiết kế cần am hiểu vật liệu, kết cấu, kỹ thuật chế tác và khả năng thực tế của xưởng; trong khi người thợ cần được tham gia vào quá trình thử nghiệm, điều chỉnh, hoàn thiện sản phẩm.
Từ kinh nghiệm tại Đồng Gia, ông Hậu nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu và phát triển (R&D), liên tục cải tiến các mẫu thiết kế để nâng cao chất lượng và trải nghiệm sử dụng.
Đặc biệt, việc khai thác giá trị văn hóa Việt Nam được xem là hướng tạo dựng bản sắc riêng. Bộ sưu tập DG Infinity lấy cảm hứng từ hình tượng chim Lạc là một ví dụ về việc chuyển hóa chất liệu truyền thống thành ngôn ngữ thiết kế nội thất đương đại.
Giữ chất nghề còn đồng nghĩa với kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ thiết kế, sản xuất đến thi công, bàn giao và dịch vụ hậu mãi. Bởi khi nhiều doanh nghiệp có thể sử dụng thiết bị sản xuất tương đồng, sự khác biệt nằm ở thiết kế, chất lượng hoàn thiện, dịch vụ và uy tín.
Ở góc độ phát triển nguồn nhân lực, ông Ngô Sỹ Hoài cũng đề nghị các doanh nghiệp tăng cường hợp tác với cơ sở đào tạo, tạo điều kiện để sinh viên thực tập, tiếp cận những bài toán sản xuất thực tế. Người học cần kết hợp kiến thức nền tảng, tay nghề, thẩm mỹ với khả năng làm chủ công cụ số, AI và ngoại ngữ.
Từ những góc nhìn tại Mộc Kết 08, có thể thấy đổi mới xưởng nội thất cần được triển khai trên nhiều phương diện, nhưng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và khả năng ứng dụng. Vật liệu phù hợp, công nghệ hiệu quả, quản trị minh bạch cùng tay nghề và bản sắc sáng tạo chính là những yếu tố bổ trợ để doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá thành.
Nguồn: vietnam.vn
